تجهیزات جانبی چاپ سهبعدی مجموعهای از ابزارها و وسایل مکمل هستند که برای بهبود عملکرد، نگهداری و افزایش کیفیت و سلامت چاپ در انواع مختلف پرینترهای سهبعدی مورد استفاده قرار میگیرند. این تجهیزات میتوانند شامل ابزارهای مکانیکی، الکترونیکی، نرمافزاری و مواد مصرفی باشند که بسته به نوع تکنولوژی مورد استفاده در پرینتر متفاوتاند. این تجهیزات ممکن است در مراحل قبل، حین و بعد از چاپ مورد استفاده کاربران پرینترهای سه بعدی قرار گیرند. بهرهگیری از این تجهیزات علی الخصوص در مراحل بعد از چاپ در مورد برخی از حوزه ها مانند ساخت طلا و جواهر جزو ملزومات فرآیند تولید است و حتما باید استفاده گردد. در این بخش با توجه به تفاوتهای میان تکنولوژی چاپ FDM و تکنولوژیهایی مانند SLA و DLP ما تجهیزات مورد نیاز برای پرینترهای سه بعدی رزینی را به صورت مجزا معرفی مینماییم.
تجهیزات جانبی مورد نیاز برای
پرینت سه بعدی با پرینتر رزینی
پرینت سه بعدی با رزین یکی از دقیقترین و ظریفترین روشهای چاپ سه بعدی است که در ساخت مدلهای دندانپزشکی، جواهرات، فیگور، ماکت و قطعات مهندسی کاربرد دارد. اما برخلاف پرینترهای فیلامنتی، فرآیند چاپ با رزین نیازمند مراقبت، ایمنی، و ابزارهای تخصصیتری برای شستشو و سختسازی قطعه است. در ادامه تجهیزات جانبی ضروری برای پرینترهای رزینی را معرفی میکنیم:


1- تجهیزات شستشوی رزین
بعد از پایان پرینت، قطعه رزینی هنوز پوشیده از رزین مایع است که باید قبل از سختسازی پاک شود. برای این کار از وان یا دستگاه شستوشوی مخصوص استفاده میشود که معمولاً با الکل ایزوپروپیل (IPA) یا محلولهای جایگزین پر میشود. اکثر برندهای تولید کننده پرینتر سه بعدی رزینی، دستگاههای پخت و شستشو را ارائه میدهند که به صورت اتوماتیک هم کار پخت رزین را انجام میدهند و هم نمونه چاپ شده را درون الکل یا آب میچرخانند تا رزینهای اضافه کاملاً پاک شود. پیشنهاد میشود در صورت خرید پرینتر سه بعدی رزینی حتما دستگاه پخت و شستشو جهت انجام مراحل نهایی کار تهیه شود.

2- دستگاه پخت UV برای پخت نهایی رزین
پس از شستوشو، قطعه رزینی باید در معرض نور یو وی قرار گیرد تا به طور کامل سخت شود. این مرحله به استحکام و دوام قطعه کمک میکند. دستگاههای مخصوص پخت یو وی معمولاً دارای لامپهای UV و سینی چرخان هستند که نور را بهصورت یکنواخت به کل قطعه میرسانند. نور خورشید هم در روزهای آفتابی میتواند جایگزین باشد، اما کارایی آن محدود است.

3- دستکش نیتریل و عینک ایمنی
رزین در حالت مایع مادهای شیمیایی و بالقوه تحریککننده پوست و چشم است. بنابراین استفاده از دستکش نیتریل (نه لاتکس) برای محافظت از پوست و عینک ایمنی برای محافظت از چشم در تمام مراحل کار الزامی است. تماس مکرر با رزین بدون محافظت میتواند باعث حساسیت پوستی یا مشکلات تنفسی شود.

4- ماسک تصفیهدار (فیلتر دار)
رزینهای پرینتر سه بعدی ممکن است بخارات شیمیایی مضر منتشر کنند، بهخصوص در محیطهای بسته یا با تهویه ضعیف. استفاده از ماسک دارای فیلتر کربن فعال یا فیلتر مخصوص بخارات شیمیایی توصیه میشود، بهویژه اگر از رزینهای خاص با بوی قوی استفاده میکنید. همچنین، نصب فن تهویه یا استفاده از پرینتر در محیط باز یا دارای جریان هوا بسیار مؤثر است.

5- کاردک فلزی و یا پلاستیکی
برای جدا کردن قطعه از صفحه ساخت، باید از کاردک فلزی و یا پلاستیکی استفاده کرد. مدلهای فلزی محکمترند ولی باید با دقت استفاده شوند تا صفحه ساخت آسیب نبیند. کاردکهای پلاستیکی برای تمیز کردن مخزن رزین یا تمیزکاری رزین باقیمانده بسیار مفید هستند. این ابزارها کمک میکنند بدون آسیب به قطعه یا دستگاه، فرایند جداسازی انجام شود.

6- قیف و فیلتر رزین
پس از پایان کار، باید رزین باقیمانده در مخزن رزین را به بطری بازگرداند. اما ممکن است در رزین ذرات جامد یا تکههای پخت شده وجود داشته باشد که نباید مجدداً وارد بطری شوند. برای این کار از قیف و فیلترهای مخصوص رزین (معمولاً فلزی یا کاغذی) استفاده میشود. این ابزار از ورود آلودگی به رزین جلوگیری میکند و عمر مفید رزین و همچنین فیلم مخزن رزین را افزایش میدهد.

7- حولههای کاغذی و دستمالهای میکروفایبر
تمیزکاری سریع و بدون دردسر رزین از روی قطعات، ابزارها، میز کار و دستکشها نیاز به دستمالهای جاذب دارد. دستمالهای میکروفایبر برای تمیز کردن بدون خش روی قطعه مناسباند، و حولههای کاغذی برای جذب الکل و پاکسازی رزین ایدهآل هستند. لرا وجود مقدار زیادی از این دستمالها برای ایمنی و تمیزی محیط کار ضروری است.

8- ظروف نگهداری و بازیافت رزین مصرفشده
رزین آلوده، یا رزینهای شسته شده و باقیمانده از قطعات، نباید به فاضلاب ریخته شوند. برای این کار باید ظروف مخصوص نگهداری زباله شیمیایی یا رزین مصرفشده داشته باشید. میتوان رزین آلوده را در معرض نور خورشید قرار داد تا کاملاً خشک شود و سپس آن را مانند زباله جامد دفع کرد. رعایت اصول زیستمحیطی در این مرحله اهمیت ویژهای دارد.

9- استابلایزر برق و یو پی اس
مانند پرینترهای فیلامنتی، نوسانات برق برای پرینترهای رزینی نیز میتواند آسیبزا باشد. چون این پرینترها دارای ال سی دی حساس، بردهای کنترلی، لامپهای یو وی و موتورهای دقیق هستند، استفاده از استابلایزر استاندارد یا یو پی اس (بهویژه برای پرینتهای چند ساعته) بسیار توصیه میشود. توجه داشته باشید که بههیچ وجه از محافظهای یخچالی یا ساده استفاده نشود، زیرا این محافظها توانایی تثبیت ولتاژ ندارند و ممکن است به دستگاه آسیب برسانند و یا باعث قطع پروسه پرینت و هدر رفت زمان و مواد مصرفی شوند.

10- همزن رزین
رزینهای مایع معمولاً از ترکیباتی تشکیل شدهاند که در طول زمان ممکن است تهنشین شوند یا ترکیب یکنواخت خود را از دست بدهند، بهویژه اگر برای مدتی در مخزن یا بطری بیحرکت مانده باشند. این موضوع در مورد رزینهای ریخته گری ویسکوز بالا بسیار حائز اهمیت است. برای جلوگیری از چاپ ناصاف، لایهلایه شدن یا پخت ناقص و یا موفقیت آمیز بودن پروسه پرینت، باید قبل از استفاده یا ادامهی پرینت، رزین را کاملاً هم بزنیم تا ترکیبات آن یکنواخت شود. برای این کار میتوان از همزن دستی پلاستیکی، سیلیکونی یا فلزی با روکش مقاوم به رزین استفاده کرد. برخی افراد از قاشق چوبی یا کاردک پلاستیکی تمیز نیز استفاده میکنند. همچنین همزنهای خودکار مغناطیسی یا موتوری مخصوص رزین هم وجود دارند که برای استفاده حرفهای و زمانی که حجم زیادی رزین در کار است، بسیار مفیدند. توصیه میشود رزین موجود در مخزن رزین قبل از هر پرینت، مخصوصاً بعد از وقفه طولانی یا اگر درب آن باز بوده، بهآرامی و با استفاده از برش سیلیکونی هم زده شود. توجه داشته باشید که هم زدن باید بگونه ای انجام شود که باعث ایجاد حباب شدید در داخل رزین نشود، تا کیفیت سطحی قطعه تحت تأثیر قرار نگیرد. همچنین همیشه بعد از هم زدن، باید سطح رزین بررسی شود تا ذرات جامد یا قطعات پخته شدهی قبلی در آن باقی نمانده باشند.

11- میز کار تراز و ضدلرز
چاپ رزینی بسیار وابسته به تراز بودن پرینتر هست. اگر سطح میز کج یا ناپایدار و یا لرزان باشد، ممکن است باعث کنده شدن قطعه از صفحه ساخت شود. استفاده از میز سنگین، ضد لرزش، و کاملاً تراز میتونه پایداری چاپ رو بهبود ببخشد. استفاده از لرزشگیر زیر پایههای پرینتر توصیه می شود.

12- ابزارهای پسپردازش: سنباده، رنگ، و پولیش
برخلاف ظاهر صاف پرینتهای رزینی، در بسیاری از مواقع، نواحی ساپورتدار یا اتصال لایهها نیاز به پرداخت کاری دارند. ابزارهایی مانند سنباده نرم (تا 2000 گریت)، چاقوی دقیق، سوهان ظریف و حتی پولیش نمدی یا خمیری در این مرحله می توانند جهت پرداخت کاری و بطور کلی برای عملیات پس پردازش استفاده میشوند. برای رنگآمیزی نیز میتوان از پرایمر، رنگ اسپری، ایربراش یا رنگهای اکریلیک با قلمموهای ظریف و یا ماژیک اکلریک استفاده کرد. این مرحله به ظاهر نهایی قطعه شخصیت و حرفهای بودن میبخشد.